"الهی! موج از دریا خیزد و با وی آمیزد و در وی گریزد و از وی ناگزیر است، انّا لله و انّا الیه راجعون" (الهی نامه علامه حسن زاده)
خداونداین نابغه دوران و عارف ربانی را حفظ کند و چشم ما را به جمالشان روشن!
کسی در علم جلوتر است که سوالات بیشتری دارد. دانستن جواب انها چندان مهم نیست. انچه اهمیت بیشتری دارد این است که شما مسئله های بیشتری در ذهن داشته باشی. جواب بالاخره پیدا میشود.
اساسا پیشرفت یک علم با گسترش سوالات ان علم صورت میگیرد. اگر مثلا می بینیم که بحث صلاه درفقه پیشرفت چندانی ندارد به این جهت است که بیش از هزار سال است که مسئله های مختلف وزوایای گوناگون ان توسط علما بررسی شده است و اکنون سوالات جدید کمتر در ان یافت میشوند. اگر کاری هم صورت بگیرد درتغییر ان جواب هاست. اما اگر علوم جدید و مثلا بحث فقه حکومتی و ... در حال پیشرفتند به خاطر کثرت سوالات جدیدی است که در انها وجود دارد و هر شخص دنبال این است که سوالات بیشتری را ایجاد کند و زاویه جدیدی از بحث را بگشاید. البته افزایش مسائل علوم نظری خیلی دشوارتر است وزمان بیشاری می طلبد.ایت الله مصباح می فرمود:"فلسفه قبل از اسلام دارای ۲۰۰ مسئله بود و مسلمین توانستند ان را به ۶۰۰ مسئله افزایش دهند."
تا زمانی که سوال های جدید دریک علم ایجاد نشوند ان علم دچار رکود ویک نواختی است . اما اگر شخصی پیدا شود و سوالات جدیدی ایجاد کند ان علم فعال می شود و دانشمندانش درصدد پاسخ انها بر می ایند . به همین جهت پیشرفت بسیاری از علوم مثل اصول و فلسفه و.. مدیون مخالفان سرسخت انها (اخباریون وسوفیست ها و..)بوده است که همواره سوالات جدیدی را به صورت مجانی در اختیار علمان انها گذاشته اند .
به نظر ، ما باید امروز قدردان شخصیت هایی مثل دکتر سروش (فارغ از درستی یا نادرستی نظریاتش) باشیم و بیش از این به انها بها بدهیم. چرا که انها مسائل جدیدی را پیش روی ما گذاشته اند و باعث تجرک و فعالیت ما شده اند.بنابراین اگر کسی ۱۰ سوال به شما یاد داد ، به او شبهه انداز نگویید بلکه قدردان او باشید و حتی به او جایزه بدهید. مرحوم ایت الله سید محمد کاظم طباطبایی(صاحب عروه الوثقی) که کتابش از نظر کثرت فروعات فقهی کم نظیر است ،به هر کس که یک مسئله و فرع فقهی جدید به او میگفته ،جایزه ای میداده است.بنابراین از سوال نترسید چرا که یافتن جواب بسیار اسان است و همواره دنبال افزایش سوالات مخصوصا در حوزه تخصصی خود باشید وگرنه عقب مانده اید .رسول گرامی اسلام فرمودند "حسن المساله نصف العلم" نیکویی سوال نصف علم است (تحف العقول)
پدیده جالبی که چندیست در حضرت حرم معصومه سلام الله علیها دیدم ،جمع های دانشجویان و دانش اموزانی است که چند نفری به حل کردن مشکلات علمی یکدیگر میپردازند. این کارشان درست شبیه مباحثه کردن طلاب است ،هر چند در شیوه بحث تفاوت هایی وجود دارد. مباحثه یکی از کارامدترین شیوه ها برای یادگیری ، تعمیق و در اوردن اشکالات یک مطلب علمی است. وقتی شما به تنهایی یک مطلب را می خوانید زوایای مختلف بحث و اشکالات ان در ذهن نمی اید و حتی ممکن است مطلبی را اشتباه بفهمی. مباحثه این کاستی ها را رفع می نماید.گاه مباحثه از استاد مهمتر است مثلا مرحوم امام که در فلسفه استادی ممتاز محسوب می شد و یکی از بهترین مدرسین اسفار بود ، اسفار را پیش استاد نخوانده بود ولی ان را خوب مباحثه کرده بودند.
یکی از شاخه های وحدت حوزه و دانشگاه استفاده کردن از شیوه های خوب یکدیگر برای حل مشکلات علمی است. همان طور که گفتم امروز عده ای از دانشجویان روی به مباحثه اورده اند و اگر اساتید بتوانند کارایی های مباحثه را برای دانشجویان تبیین کنند و قدری از شیرینی ان را به انها بچشانند این امر در دانشگاه هم نهادینه می شود و از برکات ان استفاده می شود.
مطالب دیگری هم در مورد شیوه های کارامدی که حوزه و دانشگاه دارند ومی توانند از هم استفاده کنند هست که فعلا مجالی وحالی برای نوشتنشان ندارم واز به درازا کشیدن مطلب نیز بیم دارم!